Danski þríþrautarkappinn Gorm Eriksen miðlar hér reynslu sinni af Lumoral:
"Eftir að hafa náð 45 ára aldri og með fortíð þar sem ég notaði munntóbak, hef ég verið sérstaklega meðvitaður um tannheilsu mína – ekki síst vegna þess að ég er að æfa fyrir Ironman, þar sem allt sem viðkemur líkamanum þarf að vera í lagi. Ég hef lagt allt í rútínuna: rafmagns tannbursta, tannþráð daglega – og svo Lumoral sem lokaskrefið. Og það virkar. Ég er með töluvert færri tannholdsvasa, tannholdið finnst heilbrigðara og almennt er bara ró í munninum. Engin erting, engar blæðingar – bara stöðugt, heilbrigt tannhold. Fyrir mig snýst þetta ekki bara um tennurnar – þetta snýst um frammistöðu og vellíðan. Þegar maður reynir á líkamann eins og í Ironman-þjálfun, þarf grunnurinn að vera í lagi. Munnheilsa er vanmetinn, en mikilvægur hluti af því. Lumoral er orðið síðasta, afgerandi skrefið í minni rútínu. Einfalt, áhrifaríkt – og það skilar árangri."
Tannlæknir og íþróttamaður sammála
Tengslin á milli munnheilsu og íþróttaárangurs vekja vaxandi áhuga meðal bæði tannhirðufólks og íþróttamanna. Tannlæknirinn Sauli Haahtela, sem sjálfur er farsæll þríþrautarkappi og keppnismaður, leggur áherslu á að góð munnheilsa sé ómissandi hluti af heildarformi íþróttamanns. Jafnvel væg sýking í munni getur nefnilega haft áhrif á almenna heilsu líkamans og ónæmiskerfið.
Haahtela, sem er tengdur finnsku tannlæknastofukeðjunni Hammas Mehiläinen, bendir á að þótt áhrif munnheilsu á árangur séu ekki alltaf beint mælanleg, þá sé mikilvægi hennar óumdeilt.
"Við getum ekki endilega sagt að blæðandi tannhold í sjálfu sér komi í veg fyrir að manneskja klári hlaup, en við vitum með vissu að bólguástand í munni hefur áhrif á allan líkamann. Til lengri tíma getur það veikt bæði frammistöðugetu og almenna vellíðan," útskýrir Haahtela.
Tannlæknirinn Sauli Haahtela frá Hammas Mehiläinen.
Vanræktar tennur: Dulin áhætta
Munnurinn er hornsteinn í heildrænni heilbrigðismynd. Þótt skilningur á þessu vaxi í íþróttahópum, þarf enn að auka vitundina. Haahtela sér oft afreksíþróttafólk á stofu sinni þar sem munnheilsan er í óvænt slæmu ástandi. Hjá sumum hafa ómeðhöndlaðar skemmdir frá æsku leitt til rótfyllinga og jafnvel tannmissis.
"Þótt tannheilsa sé almennt góð í dag, sé ég samt mikla eyðingu (erosion) og alvarleg hreinlætisvandamál hjá íþróttafólki. Þetta eru vandamál sem ekki bara hamla þjálfun, heldur hafa líka áhrif á daglegt líf," segir Haahtela og minnir á að góðar venjur þurfi að leggja snemma á barnsaldri.
Tanneyðing og áskorunin með munnþurrk
Tanneyðing er útbreitt vandamál hjá þolíþróttafólki sem neytir oft íþróttadrykkja, orkugela og kolvetna. Þótt vörurnar séu nauðsynlegar fyrir orkuna, er hátt sykur- og sýruinnihald erfitt fyrir glerunginn. Haahtela varar sérstaklega við orkuhlaupum sem liggja lengi í munni.
"Þessar vörur auka hættuna á skemmdum og sýrutjóni verulega. Á sama tíma þurrkar líkamlegt álag munninn, sem fjarlægir náttúruleg verndandi áhrif munnvatnsins. Án ítarlegrar rútínu geta skemmdirnar þróast hratt," útskýrir hann.
Tanneyðing er ekki bara snyrtileg spurning; hún getur valdið verkjum, tannnæmi og í versta falli leitt til þess að tennur losna eða bitið lækkar þegar glerungurinn eyðist smám saman.
Fyrirbyggjandi aðgerðir eru lykilatriði
Haahtela mælir með því að íþróttafólk sameini flúortannkrem, daglega tannburstun og tannþráð með reglulegum skoðunum hjá tannlækni. Hér bendir hann á sýkladrepandi Lumoral-meðferðina, þróaða af finnskum vísindamönnum, sem áhrifaríka viðbót.
"Lumoral-meðferðin getur verið mikill kostur fyrir marga hópa sjúklinga – þar á meðal íþróttafólk. Aðferðin hámarkar munnheilsu á stigi þar sem hefðbundin tannburstun nær oft skammt. Á sama tíma sendir það merki til fagfólks um að sjúklingurinn taki heilsu sína alvarlega."
Sport Bee Sports Medicine Congress var haldin í sjöunda sinn þann 31. október 2024, þar sem tannlæknirinn Sauli Haahtela hélt erindið "Tannvandamál hjá þolíþróttafólki".
Munnsýkingar og æfingastopp
Haahtela vonar að íþróttafólk fari að meta munninn á jafnan hátt og aðra líkamshluta. Heilbrigðar tennur styðja við bæði endurheimt og frammistöðu.
"Góð munnheilsa gerir þig ekki endilega að heimsmeistara, en vanræksla á henni getur komið í veg fyrir að þú náir markmiðum þínum," segir hann að lokum. Sérstaklega eru viskutennur og tannholdsbólga algengar uppsprettur bólgu sem geta sett stopp í þjálfun eða þátttöku í mikilvægum keppnum.
5 ráð tannlæknisins fyrir heilbrigðan "íþróttamunn":
-
Skolaðu munninn með vatni: Gerðu það alltaf eftir neyslu á sykur- eða sýruhaldi til að skola leifar af glerungnum.
-
Skipulegðu snakkið: Reyndu að takmarka fjölda sýruárása með því að tímasetja neyslu miðað við æfingar.
-
Sterkar daglegar rútínur: Notaðu tannþráð og flúortannkrem markvisst. Bættu mögulega við sýkladrepandi meðferð eins og Lumoral.
-
Reglulegar skoðanir: Heimsæktu tannlækninn eða tannhirðinn reglulega – og mundu að segja þeim að þú stundir þolíþróttir.
-
Vinndu gegn munnþurrk: Gakktu úr skugga um að drekka nóg og notaðu mögulega xylitol-tyggjó til að örva munnvatnsframleiðslu meðan á og eftir æfingu stendur.
Prófíll Sauli Haahtela
-
Æfingabakgrunnur: Hefur stundað þríþraut síðan 2011. Æfir í dag um 800 klst. á ári (1-2 æfingar á dag).
-
Keppnir: Hefur keppt um allan heim, þar á meðal á HM á Hawaii, í öllum vegalengdum.
-
Sérþekking: Hélt erindið "Tannvandamál hjá þolíþróttafólki" á Sport Bee Sports Medicine Congress í október 2024.
