Meðganga og munnheilsa – hvað þarftu að vera meðvituð um?

Meðganga hefur í för með sér hormónabreytingar og líffræðilegar breytingar sem hafa áhrif á munnheilsu verðandi móður. Á sama tíma skipta tannhirðuvenjur fjölskyldunnar miklu máli, þar sem tannskemmdir eru smitandi sjúkdómur sem getur borist frá foreldrum til barns strax á fyrstu árum ævinnar.

Það er því mikilvægt að forgangsraða munnheilsu bæði fyrir, meðan á og eftir meðgöngu stendur.

 

Tannskemmdir – snemmbær og smitandi sýking

Rannsóknir sýna að börn smitast yfirleitt af tannskemmdabakteríunni Streptococcus mutans frá foreldrum sínum fyrir þriggja ára aldur. Tannskemmdir eru útbreiddasti smitsjúkdómur í heimi.

Á meðgöngu getur móðirin upplifað:

• Aukna tannskemmdavirkni
• Tannholdsbólgu
• Aukna hættu á tannholdssýkingu (parodontitis)

Það er öruggt að fara til tannlæknis og tannfræðings á meðgöngu. Mælt er með reglubundnu eftirliti á fyrsta þriðjungi meðgöngu og hægt er að veita bráðameðferð á öllum þremur þriðjungunum.

Breytingar á munnvatni

Þungaðar konur geta upplifað breytingar á magni og samsetningu munnvatns:

• Munnþurrkur eða aukin munnvatnsframleiðsla
• Minnkuð sýrustillingargeta (bufferkapacitet)
• Aukin hætta á sýruárásum og tannskemmdum

Hlutverk munnvatns er mikilvægt þar sem það verndar gegn sýrum og bakteríum.

 

Tíðari nærsókn – aukin hætta á tannskemmdum

Tíðar máltíðir og langanir í mat (cravings) valda fleiri sýruárásum á tennurnar og þar með meiri hættu á tannskemmdum.
Nærsókn ásamt munnþurrki stuðlar að vexti S. mutans.

Xýlítól getur verið gagnleg viðbót þar sem það:

• Dregur úr veggskildi
• Örvar munnvatnsframleiðslu
• Hamlar tannskemmdabakteríum

En það kemur ekki í stað tannburstunar.

Tannholdsbólga á meðgöngu

Tannholdsbólga er algeng meðal þungaðra kvenna – sérstaklega á öðrum þriðjungi meðgöngu.
Ástæður:

• Hormónabreytingar
• Aukið næmi fyrir veggskildi
• Meiri nærsókn
• Hugsanleg sykursýki á meðgöngu

Dæmigerð einkenni

• Blæðing við tannburstun
• Rautt og bólgið tannhold
• Eymsli
• Andremma
• Málmbragð eða óþægilegt bragð

Ómeðhöndluð tannholdsbólga getur þróast í tannholdssýkingu og aukið hættu á fyrirburafæðingu eða lágri fæðingarþyngd.

 

Forvarnir og eigin umönnun

Góð munnhirða er nauðsynleg fyrir og meðan á meðgöngu stendur.

Ráðleggingar

• Burstaðu tennurnar 2× á dag í 2 mínútur með flúortannkremi (1450 ppm).
• Hreinsaðu á milli tanna daglega.
• Notaðu xýlítól eftir þörfum.
• Borðaðu fjölbreytt fæði með lágum sykri.
• Ef þú kastar upp: Skolaðu munninn með vatni eða flúormunnskoli – forðastu tannburstun í 30 mín.
• Leitaðu ráða hjá tannlækni eða tannfræðingi strax á skipulagsstigi og alla meðgönguna.

Lumoral sem stuðningur við munnhirðu

Lumoral getur, þegar það er notað rétt og samkvæmt leiðbeiningum fagfólks, verið gagnleg viðbót við munnhirðu á meðgöngu og eftir hana.
Meðferðin:

• Dregur úr skaðlegum bakteríum
• Rýrir og brýtur niður líffilmu
• Getur dregið úr bólgu í tannholdi með innrauðu ljósi

Mikilvægt:
Lumoral kemur ekki í stað tannburstunar eða tannþráðar, og það læknar ekki tannskemmdir eða tannholdssýkingu. Það getur hins vegar stutt við aðra meðferð og bætt daglegar rútínur í munnhirðu.

Heimildir

• Könönen, E. Duodecim: Karies, 2021

• Sirviö, K. Sund mund – Gravide familier og mundhygiejne, 2022

• Gürsoy, M. Parodontitis og graviditetskomplikationer, Hammaslääkärilehti, 2018

• Koite Health (2025). Hvorfor Lumoral?

Bloggfærslan er skrifuð af Koite Health, júní 2025