Alþjóðlegi sykursýkisdagurinn þann 14. nóvember er markaður á sama degi og afmæli Frederick Banting – eins af þeim sem uppgötvuðu insúlínið. Uppgötvun insúlíns var tímamót í meðhöndlun sykursýki og hefur bjargað ótal mannslífum frá því á þriðja áratug 20. aldar.
Í Danmörku lifa að minnsta kosti 371.000 manns með sykursýki – u.þ.b. 6 % íbúa. Um það bil 335.500 eru með sykursýki af tegund 2, á meðan um 35.500 eru með sykursýki af tegund 1. Að auki eru u.þ.b. 10 % með aðrar tegundir sykursýki sem ekki eru skráðar með sérstökum greiningarkóða.
Á hverju ári fær 3–4 % þungaðra kvenna meðgöngusykursýki, þar sem um helmingurinn þróar með sér sykursýki af tegund 2 innan tíu ára. Um 100.000 Danir eru með sykursýki af tegund 2 án þess að vita af því, og hálf milljón til viðbótar er með forsykursýki.
Síðan 1996 hefur fjöldi fólks með sykursýki af tegund 2 fjórfaldast, og spár sýna að árið 2030 verði um 467.000 manns með sykursýki, þar af að minnsta kosti 420.000 með tegund 2.
Tannholdssjúkdómar, svo sem tannholdsbólga (parodontitis), hafa lengi verið þekktir fyrir að tengjast mörgum langvinnum sjúkdómum. Rannsókn skoðaði hversu vel munnheilsa getur spáð fyrir um þróun ýmissa langvinnra sjúkdóma yfir 10 ára tímabil [1].
Samkvæmt Timo Sorsa prófessor við tannlæknadeild Háskólans í Helsinki, sýndi rannsóknin [1] skýr tengsl, sérstaklega milli tannholdsbólgu – taps á stuðningsvef í kringum tennurnar – og sykursýki. Fyrir utan sykursýki virðist tannholdsbólga þó einnig hafa einhver tengsl við hættuna á forsykursýki, svo sem efnaskiptaheilkenni.
Tvíaþætt áhrif – aukinn kostnaður
Fólk með sykursýki er í um það bil þrisvar sinnum meiri hættu á að fá tannholdsbólgu. Samspilið milli tannholdsbólgu og sykursýki er gagnkvæmt.
– Sykursýki eykur hættuna á tannholdsbólgu, á meðan langvarandi bólga tengd tannholdsbólgu skerðir jafnframt blóðsykursstjórnun. Aftur á móti getur snemmbær eða falin tannholdsbólga versnað sykursýki, gert greiningu erfiðari og flóknara að ná og viðhalda stöðugum meðhöndlunarárangri, segir Sorsa.
Árangursrík meðhöndlun tannholdsbólgu hefur jákvæð áhrif á meðferð sykursýki og dregur úr kostnaði. Á sama hátt getur árangursrík sykursýkismeðferð hægt á framgangi tannholdsbólgu og þannig minnkað meðferðarkostnað.
Þar sem tengslin milli munnheilsu og sykursýki eru svo skýr, telur Sorsa að meta eigi bæði almenna heilsu og munnheilsu sykursjúkra saman til að ná sem bestum meðferðarárangri.
– Í heilbrigðiskerfinu ætti að líta á almenna heilsu og munnheilsu sjúklinga sem eina heild, því rannsóknir okkar sýna að sjúkdómarnir – jafnvel þótt þeir séu faldir – hafa skaðleg og langvarandi áhrif á hvern annan, leggur hann áherslu á.
– Gagnkvæm áhrif sjúkdómanna valda einnig hækkandi kostnaði fyrir bæði samfélagið og sjúklinginn, þar sem þau gera greiningar og meðferðir flóknari og dýrari. Afleiðingarnar eru verulegar bæði fyrir lýðheilsu og efnahag, heldur hann áfram.
Ómeðhöndlaður tannholdssjúkdómur er sóun á heilbrigðisauðlindum. Bæði sjúklingur og samfélag fá auðveldari aðgang að betri árangri ef mikilvægi munnheilsu er viðurkennt fyrr, segir Sorsa.
– Ef læknir reynir að koma jafnvægi á sykursýki, en hunsar falinn tannholdssjúkdóm, verður erfiðara að stjórna sykursýkinni. Insúlíni og peningum er eytt að óþörfu ef sjúklingurinn er með duldum tannholdssjúkdómi sem er ekki endilega sýnilegur.
Sýklalyfjalausa Lumoral-meðferðin getur verið sérstaklega gagnleg fyrir sykursjúka, þar sem sykursýki eykur marktækt hættuna á munnsjúkdómum eins og tannholdsbólgu.
Við reglubundna notkun hjálpar Lumoral sykursjúkum að viðhalda betra munnhirði og styður jafnframt við ónæmiskerfið. Þetta getur dregið úr hættu á almennri bólgu og stuðlað að betri blóðsykursstjórnun sem og almennri vellíðan. [2]
Heimildir:
Lähteitä:
1: Heikkilä Pia, Niskanen Leo, But Anna, Sorsa Timo, Haukka Jari, Oral health associated with incident diabetes but not other chronic diseases: A register-based cohort study. Frontiers in Oral Health 3/2022. DOI: 10.3389/froh.2022.956072.
2: Pakarinen, S.; Saarela, R.K.T.; Välimaa, H.; Heikkinen, A.M.; Kankuri, E.; Noponen, M.; Alapulli, H.; Tervahartiala, T.; Räisänen, I.T.; Sorsa, T.; Pätilä, T. Home-Applied Dual-Light Photodynamic Therapy in the Treatment of Stable Chronic Periodontitis (HOPE-CP)—Three-Month Interim Results. Dent. J. 2022, 10, 206. https://doi.org/10.3390/dj10110206
