Heilbrigð munnheilsa er tengd almennri heilsu og vellíðan einstaklingsins. Að hugsa vel um munn og tennur er nauðsynlegt fyrir almenna heilsu og jafnvel fyrir meðferð sjúkdóma, sérstaklega hjá fólki með langvinna sjúkdóma. Fyrir Lauru Jalasto, sem er afreksíþróttakona og þjáist einnig af bólgusjúkdómi í þörmum, er það einnig mikilvægur þáttur í að fjárfesta í keppnisforminu að huga vel að munnhirðu.
Laura Jalasto er ein af bestu þríþrautarkonum Finnlands um þessar mundir. Hún hefur meðal annars sigrað í Ironman Tallinn 2020 og Ironman Mallorca 2021.
– Ég hef stundað íþróttir með markmið í huga allt mitt líf; skíðagöngu sem barn og síðar hestamennsku. Þríþraut kom inn í myndina fyrir fjórum árum og ég kláraði minn fyrsta fulla Ironman fyrir þremur árum, segir Jalasto.
Í október síðastliðnum tók Jalasto þátt í heimsmeistaramótinu í fullri vegalengd í Kona á Hawaii, þar sem hún vann bronsverðlaun í flokknum W40-44. Markmið hennar fyrir þetta tímabil var að vinna verðlaun á heimsmeistaramótinu í hálfri vegalengd í Lahti, en álagsbrot setti strik í reikninginn fyrir þetta sumar.
Innan þríþrautarinnar heillast Jalasto af fjölbreytni íþróttarinnar. Æfingarnar eru fjölbreyttar og það eru alltaf ný svið til að þróa sig á, segir hún.
– Íþróttin er líka óvænt félagsleg og andinn í íþróttasamfélaginu er mjög góður. Þrátt fyrir að keppnir séu að mestu haldnar sem einstaklingsviðburðir, þá fara æfingar- og keppnisferðir oft fram í hópum og fólk hefur eignast vini utan íþróttarinnar í gegnum hana.
Það er orðið enn mikilvægara að huga að heilsunni
Laura Jalasto var greind með sáraristilbólgu (ulcerative colitis) í október 2020. Sáraristilbólga er langvinnur bólgusjúkdómur í þörmum þar sem slímhúð ristilsins er bólgin. Helstu einkenni sjúkdómsins eru kviðverkir, blóðugar hægðir og niðurgangur. Sjúkdómurinn getur einnig tengst einkennum utan meltingarvegar, svo sem lið- og húðeinkennum. Sjúkdómurinn einkennist bæði af virkum tímabilum og tímabilum án einkenna.
– Maginn minn byrjaði óvænt að sýna einkenni í ágúst 2020. Í byrjun var þetta bara ofvirkur magi, en eftir nokkra mánuði fóru einnig að gera vart við sig kröftugir magakrampar. Í október 2020, við speglun, var ég greind með sáraristilbólgu.
Afreksíþróttir krefjast mikils: harðra æfinga, reglulegs lífernis og fjölbreyttrar og hollrar fæðu. Ef þú ert auk þess með langvinnan sjúkdóm lengist listinn yfir kröfur enn frekar. Það verður enn mikilvægara að huga að heilsunni.
– Lyf tengd bólgusjúkdómum í þörmum, ásamt mikilli þjálfun, gera þig útsettari fyrir skorti og aukinni þörf fyrir ákveðin næringarefni. Í þessu tilviki ættirðu að gefa inntöku næringarefna sérstakan gaum.
Jalasto viðurkennir að það að lifa með bólgusjúkdóm í þörmum geti haft í för með sér bæði hagnýtar áskoranir í daglegu lífi og auknar kröfur til markvissra íþrótta, allt eftir stigi sjúkdómsins.
– Ef sjúkdómurinn er hafður í jafnvægi með lyfjum, með því að hlusta á eigin líkama og fjárfesta heildrænt í eigin heilsu, getur fólk með þarmasjúkdóma venjulega lifað nær eðlilegu lífi og einnig stundað markvissar íþróttir.
Greinin var birt á www.lumoral.fi 19. maí 2023. Höfundur: Nina Garlo-Melkas.
