Góð munnhirða og reglulegt eftirlit hjá tannlækni eru nauðsynleg til að tannplantar endist. Tannplantar geta orðið fyrir fylgikvillum eins og bólgu umhverfis tannplanta (peri-implantitis), sem leiðir til beintaps ef hún er ekki meðhöndluð og að lokum til þess að tannplantinn tapast.
Tannplantar eru ekki lausn sem „er sett upp og gleymd“
„Tannplantar eru ekki lausn sem er sett upp og gleymd. Þeir krefjast að minnsta kosti jafn mikillar umhirðu og náttúrulegar tennur, og oft enn meiri,“ útskýrir Leif Björn, sérfræðitannlæknir á tann- og tannplantastofunni í Arvika í Svíþjóð.
Hann bendir á að margir sjúklingar telji ranglega að tannplantar séu óforgengilegir. Án réttrar umhirðu er hætta á alvarlegum fylgikvillum.
Hversu útbreidd eru vandamálin?
Sjúkdómar umhverfis tannplanta eru bakteríusýkingar í vefnum í kringum tannplanta. Rannsóknir sýna að nærri 50 % sjúklinga með tannplanta fá slímhúðarbólgu umhverfis tannplanta (peri-implant mucositis) — bólguástand sem getur gengið til baka. Án meðferðar getur hún þróast yfir í bólgu umhverfis tannplanta (peri-implantitis), sem einkennist af beintapi og kemur fram í 10–20 % tilfella.
Mikilvægasti áhættuþátturinn er líffilma — verndandi lag sem bakteríur mynda og er einnig helsta orsök tannvegsbólgu í kringum náttúrulegar tennur.
Á móti kemur að tannplantar eru endingargóð lausn þegar vel er hugsað um þá: árangurshlutfallið er oft yfir 90 % eftir tíu ára notkun. Endingin veltur þó að miklu leyti á eigin venjum sjúklingsins.
Þegar tannburstinn dugar ekki
Tannburstun og tannþráður skipta miklu fyrir heilbrigðan munn. En rannsóknir sýna að jafnvel fullkomnustu rafmagnstannburstar fjarlægja aðeins um 65 % af tannsýklunni. Líffilman sem eftir verður er oft ósýnileg berum augum, en á verulegan þátt í þróun munnsjúkdóma.
„Reglulegar heimsóknir til tannlæknis skipta sköpum til að fylgjast með ástandi tannplantans. Dagleg tannburstun og notkun tannþráðar eru nauðsynleg, en sjúklingar ættu einnig að íhuga fullkomnari verkfæri til að tryggja sem besta munnhirðu,“ segir Björn.
Ein slík aðferð er Lumoral — lyfjalaust tæki sem sameinar ljósvirkjaða meðferð og sérstakt munnskol. Það hjálpar til við að hreinsa svæði sem erfitt er að ná til og fækka bakteríum.
„Það er sérstaklega áhrifaríkt á svæðum sem hefðbundnar aðferðir ná ekki til — djúpum tannholdspokum og þröngum rýmum í kringum tannplantana,“ segir Björn. Hann ráðleggur að nota Lumoral 2–3 sinnum í viku eftir tannhreinsun, sem hluta af fastri rútínu.
- Tannplantameðferð Markviss meðferð fyrir tannplanta, með 70 Lumorinse®-töflum.
- Lumoral® byrjunarpakki Tækið og fyrstu 10 Lumorinse®-töflurnar.
Ljósvirkjuð meðferð borin saman við munnskol
Í samanburði við hefðbundin bakteríudrepandi munnskol hefur ljósvirkjuð meðferð langvarandi og dýpri áhrif. „Virknin varir mun lengur en virkni munnskols, sem endist yfirleitt aðeins í nokkrar klukkustundir. Meðferðin nær dýpra inn í líffilmuna og á svæði sem munnskol nær ekki til,“ útskýrir Björn.
Einnig er munur á verkunarháttum. Klórhexidín (CHX), sem mikið er notað í tannlækningum, hefur vakið áhyggjur af ónæmi baktería: rannsóknir hafa sýnt að bakteríur á borð við Klebsiella pneumoniae og Pseudomonas aeruginosa geta myndað ónæmi gegn CHX. Ónæmið hefur auk þess verið tengt krossónæmi gegn sýklalyfjum á borð við kólistín.
„Ólíkt sumum munnskolum, sem geta valdið þurrki eða ertingu, raskar Lumoral ekki náttúrulegu jafnvægi munnsins. Meðferðin beinist að skaðlegu bakteríunum og varðveitir þær gagnlegu,“ útskýrir Björn.
Hvað rannsóknir segja um aPDT við tannplanta
Örverueyðandi ljósvirk meðferð (aPDT) hefur reynst árangursrík sem viðbótarmeðferð gegn bólgu umhverfis tannplanta. Klínískar niðurstöður benda til þess að aPDT geti dregið úr blæðingu við pokamælingu og minnkað pokadýpt til jafns við hefðbundnar meðferðaraðferðir. Rannsóknir sýna auk þess að aPDT bætir hreinsun á yfirborði tannplantans.
Í slembiraðaðri rannsókn með 200 sjúklingum með tannvegsbólgu, þar sem 184 luku rannsókninni, var hópurinn sem fékk daglega tvíljósameðferð með færri staði með tannholdspoka upp á 4 mm eða meira en samanburðarhópurinn — bæði eftir þrjá og sex mánuði.
Lumoral er viðbót við tannburstun, tannþráð og heimsóknir til tannlæknis — ekki staðgengill þeirra. Áfram er nauðsynlegt að fara í eftirlit hjá fagfólki til að fylgjast með ástandi tannplantanna.
Skoða meðferðarpakka fyrir tannplantaAlgengar spurningar
Hversu margir fá vandamál með tannplantana sína?
Nærri 50 % fá slímhúðarbólgu umhverfis tannplanta (peri-implant mucositis), sem er bólguástand sem getur gengið til baka. Án meðferðar getur hún þróast yfir í bólgu umhverfis tannplanta (peri-implantitis) með beintapi, sem kemur fram í 10–20 % tilfella.
Hversu lengi endist tannplanti?
Árangurshlutfallið er oft yfir 90 % eftir tíu ára notkun. Endingin veltur þó að miklu leyti á munnhirðuvenjum sjúklingsins sjálfs.
Hversu oft mælir sérfræðitannlæknirinn með meðferðinni?
Leif Björn mælir með 2–3 skiptum í viku eftir tannhreinsun, sem hluta af fastri rútínu — til viðbótar við venjulega tannburstun og tannþráð.
Hver er munurinn á ljósmeðferð og klórhexidíni?
Klórhexidín hefur vakið áhyggjur af ónæmi baktería, og ónæmið tengist krossónæmi gegn sýklalyfjum á borð við kólistín. Ljósmeðferðin byggir á öðrum verkunarhætti og beinist að skaðlegu bakteríunum en varðveitir þær gagnlegu.
Vísindalegar heimildir
- Diaz P, Gonzalo E, Villagra LJG, et al. What is the prevalence of peri-implantitis? A systematic review and meta-analysis. BMC Oral Health. 2022;22:449. doi.org/10.1186/s12903-022-02493-8
- Bosma ML, McGuire JA, DelSasso A, et al. Efficacy of flossing and mouth rinsing regimens on plaque and gingivitis: a randomized clinical trial. BMC Oral Health. 2024;24:178. doi.org/10.1186/s12903-024-03924-4
- Kupka JR, König J, Al-Nawas B, et al. How far can we go? A 20-year meta-analysis of dental implant survival rates. Clin Oral Investig. 2024;28:541. doi.org/10.1007/s00784-024-05929-3
- Renvert S, Persson GR, Pirih FQ, Camargo PM. Peri-implant health, peri-implant mucositis, and peri-implantitis: Case definitions and diagnostic considerations. J Periodontol. 2018;89(Suppl 1):S304–S312. doi.org/10.1002/JPER.17-0588
- Sartoretto SC, Shibli JA, Javid K, et al. Comparing the Long-Term Success Rates of Tooth Preservation and Dental Implants: A Critical Review. J Funct Biomater. 2023;14(3):142. doi.org/10.3390/jfb14030142
- Soukos NS, Goodson JM. Photodynamic therapy in the control of oral biofilms. Periodontol 2000. 2011;55(1):143–166. doi.org/10.1111/j.1600-0757.2010.00346.x
- Stájer A, Kajári S, Gajdács M, Musah-Eroje A, Baráth Z. Utility of Photodynamic Therapy in Dentistry: Current Concepts. Dent J (Basel). 2020;8(2):43. doi.org/10.3390/dj8020043
- Cieplik F, Jakubovics NS, Buchalla W, et al. Resistance Toward Chlorhexidine in Oral Bacteria — Is There Cause for Concern? Front Microbiol. 2019;10:587. doi.org/10.3389/fmicb.2019.00587
- Pakarinen S, et al. A randomized controlled trial of home-applied dual-light photodynamic therapy during supportive periodontal care (HOPE-CP study). J Periodontol. 2026. doi.org/10.1002/jper.70082
- Aggarwal N, Gupta S, Grover R, Sadana G, Bansal K. Plaque Removal Efficacy of Different Toothbrushes: A Comparative Study. Int J Clin Pediatr Dent. 2019;12(5):385–390. doi.org/10.5005/jp-journals-10005-1669







