Eftirfarandi grein er byggð á grein tannlæknisins Viktoriu Ljutkinu, sem birt var í stærsta tannlæknatímariti Eistlands, Ajakiri Hambaarst. Ljutkina starfar sem tannlæknir á tannlæknastofunni Läänemere Hambakliinikus í Tallinn.
Paródóntitis (tannholdsbólga) er algengur sjúkdómur sem áætlað er að hrjái 20–50 prósent íbúa. Þessi alvarlegi munnholssjúkdómur byrjar í tannholdinu og ef hann er ekki meðhöndlaður getur bólguferlið breiðst dýpra út og leitt til tannmissis (1).
Paródóntitis er fjölþáttur sjúkdómur þar sem aðalorsökin er bakteríumyndun í munnholi (2). Margir áhættuþættir, svo sem sykursýki og reykingar, ýta undir paródóntitis og hafa áhrif á horfur sjúkdómsins.
Markmið með meðferð við paródóntitis er að fjarlægja þá þætti sem stuðla að bólgu í munnholi og styðja við ónæmiskerfi sjúklingsins. Meðferð við tannholdssjúkdómum byggist á vandaðri munnhirðu sem kemur í veg fyrir myndun nýs tannsteins og minnkar fjölda baktería í munnholi, sem einnig stuðlar að lækningu paródóntitis (3). Áhrif bakteríudrepandi ljóseindameðferðar (aPDT) við forvarnir og meðferð á tannholdssjúkdómum, svo sem paródóntitis og peri-implantitis (ígræðslubólgu), hafa verið víðtækt rannsökuð og þegar liggur fyrir mikil klínísk sönnun fyrir virkni meðferðarinnar.
Lumoral-aðferðin, sem þróuð var í Finnlandi, byggist á bakteríudrepandi tvíþættri ljósáhrifameðferð sem hægt er að nota heima við. Áhrif Lumoral hafa verið vísindalega sönnuð í fjölmörgum klínískum rannsóknum. Regluleg notkun Lumoral kemur í veg fyrir tannskemmdir og minnkar verulega magn paródóntitis-baktería í munni (4).
Virkni Lumoral-meðferðarinnar byggist á tvíþættum ljósstyrk sem er beitt í gegnum Lumoral-munnstykkið – nær-innrautt ljós og bakteríudrepandi blátt ljós.Bylgjulengd nær-innrauða ljóssins er 810 nm, sem getur trengt allt að 10 cm inn í vefinn. Bakteríudrepandi blátt ljós með 410 nm bylgjulengd hefur áhrif á bakteríur sem valda bólgu, hægir á þeim og hindrar fjölgun þeirra. Þegar porfýrín-sameindir í bakteríum verða fyrir ákveðnum bylgjulengdum ljóss framleiða þær hvarfgjarnar súrefnistegundir sem síðan drepa bakteríurnar.
Lumoral er áhrifaríkt gegn skaðlegum bakteríum í munni
Lumoral-meðferðin samanstendur af ljósgjafa og munnskoli. Ljósnæma indósýaníngræna sameindin, sem er í Lumoral-munnskolinu, vinnur saman með ljósgjafanum til að ná tilætluðum lækningaárangri. Indósýaníngrænt (ICG) er vatnsleysanleg sameind sem dregur ljós í sig mjög áhrifaríkt. Tvíþætta ljósið sem beitt er í munninn bregst við ICG-ljósnæmisvaldinum,sem myndar meðal annars hvarfgjarnar súrefnissameindir (ROS).ROS og hiti valda röð ljósefnafræðilegra og líffræðilegra ferla sem eyðileggja frumuhimnu baktería og eyðileggja þar með frumubyggingu þeirra.
Ónæmisfrumur líkamans nota sömu aðferð til að verja líkamann gegn skaðlegum sýklum. Sjúkdómsvaldandi bakteríur innihalda porfýrín- og flavín-sameindir sem hafa ljósnæma eiginleika. Þess vegna hefur Lumoral fyrst og fremst áhrif á sjúkdómsvaldandi bakteríur.
Lumoral-aðferðin hefur reynst mjög áhrifarík gegn skaðlegum bakteríum og bakteríuþol myndast ekki, jafnvel við ítrekaða notkun (5).
Stærsta rannsókn Evrópu á paródóntitis sýnir að árangur af meðferð við paródóntitis batnar verulega þegar tannsteinn er fjarlægður reglulega úr munni. Rannsóknir hafa sýnt að enn er tannsýkla á tannflötunum, jafnvel eftir notkun á nýjustu og áhrifaríkustu rafmagns-tannburstunum. Nefnd rannsókn sýnir einnig að Lumoral hjálpar notendum að ná betri munnhirðu.
Sem viðbót við tannburstun
Lumoral kemur ekki í stað þörfarinnar á vélrænni burstun og tannþráðanotkun, heldur hjálpar til við að bæta munnhirðuna enn frekar. Með Lumoral er hægt að fjarlægja bakteríur á áhrifaríkan hátt af tannflötunum og einnig við tannholdsræturnar, sem getur verið erfitt að ná til með tannbursta.
aPDT-meðferð hefur reynst vera mun áhrifaríkari og betur þolin en klórhexidín-munnskol sem almennt eru notuð. Notkun Lumoral heima minnkar tannholdsbólgu og bætir munnhirðu. Áhrifarík munnhirða eykur einnig árangur af paródóntitis-meðferð (6).
Paródóntitis-meðferð og bætt munnhirða eru gullstaðallinn í meðferð við paródóntitis. Hins vegar bregðast sumir sjúklingar ekki jákvætt við meðferðinni vegna áhættuþátta og/eða kerfislægra sjúkdóma.
Reykingar eru taldar vera helsti áhættuþáttur tannholdssjúkdóma, þar sem þær hafa neikvæð áhrif á bæði gang sjúkdómsins og meðferðarárangur. Nikótínið í tóbaksvörum hindrar varnarkerfi munnholsins sem og gróanda paródóntitis-vefja og hefur neikvæð áhrif á blóðflæði í vefjunum.
Einnig eiga sér stað breytingar á örveruflóru munnholsins sem ýta undir þróun á langt gengnum paródóntitis og verri gróanda eftir meðferð. Að finna áhrifaríka meðferð fyrir reykingafólk með paródóntitis er mjög mikilvægt, þar sem meðferð við paródóntitis er mikil áskorun fyrir lækna miðað við nefnd líffræðileg ferli (7).
Áhrif Lumoral prófuð á tannlæknastofu
Ég ákvað að prófa Lumoral-aðferðina á tannlæknastofunni Läänemere Hambakliinikus til að bæta munnhirðu hjá sjúklingum með paródóntitis. Klíníska rannsóknin náði til tólf reykingasjúklinga með útbreiddan paródóntitis og greiningin var stig III, gráða B. Sjúklingarnir voru ekki með neina aðra langvinna sjúkdóma. Helmingur sjúklinganna fékk einnig Lumoral-ljóseindameðferð 2–3 sinnum í viku í sex mánuði (ráðlagður skammtur eftir paródóntitis-meðferð er tvisvar á dag í fjórar vikur).
Aðrir sjúklingar fengu aðeins hefðbundna paródóntitis-meðferð. Almenn meðferðarstefna var sú sama fyrir alla sjúklinga – ítarleg greining (ástand tannholds, röntgenmyndagreining, sjúkrasaga), ekki skurðtæk paródóntitis-meðferð og eftirfylgni á paródóntitis-meðferð eftir tvo, þrjá og sex mánuði. Í eftirlitsheimsóknum var tannsteinn litaður til að athuga munnhirðu. Ég tók eftir því að sjúklingarnir sem notuðu einnig Lumoral-aðferðina höfðu betri árangur af paródóntitis-meðferðinni (tannholdsvasar, tannmissir, BOP, VIP, SUP) og betri munnhirðu miðað við þá sjúklinga sem notuðu ekki Lumoral sem hjálpartæki við munnhirðu. Byggt á minni eigin klínísku reynslu get ég fullyrt að við notkun Lumoral-aðferðarinnar sjáum við framfarir í munnhirðu sjúklinga og jákvæðan meðferðarárangur. Mikilvægt er að nota tækið rétt og reglulega samkvæmt ráðleggingum tannlæknis.
Heimildir:
- Petersen, P. E., Baehni, P. C. Periodontal health and global public health. Periodontol 2000. 2012 Oct; 60 (1): 7–14.
- Bartold, P. M., Van Dyke, T. E. Periodontitis: a host-mediated disruption of microbial homeostasis. Unlearning learned concepts. Periodontol 2000. 2013 Jun; 62 (1): 203–17.
- Greenstein, G. Research, Science and Therapy Committee of the American Academy of Periodontology. The Role of supra- and subgingival irrigation in the treatment of periodontal diseases. J Periodontol. 2005; 76: 2015–27.
- Villafuerte, K. R., Martinez, C. J. H., Vieira, L. H. P., Nobre, A. V. Benefits of antimicrobial photodynamic therapy as an adjunct to non-surgical periodontal treatment in smokers with periodontitis: a systematic review and meta-analysis. Medicina 2023, 59 (4): 684.
- Lähteenmäki, H., Pätilä, T., Räisänen, I. T., Kankuri, E., Tervahartiala, T., Sorsa, T. Repeated Homeapplied dual-light antibacterial photodynamis therapy can reduce plaque burden, inflammation, and aMMP-8 in peri-implant disease- a pilot study.Curr Issues Mol Biol 2022 Mar; 44 (3): 1273–1283.
- Trujiilo, K. et al. Repeated daily use of dual-light antibacterial photodynamic therapy in periodontal disease – a case report. Dentistry Journal 2022; 10 (9): 163.
- Pakarinen, S. et al. Home-applied dual-light photodynamic therapy in the treatment of stable chronic periodontitis (HOPE-CP) – three-month interim results. Dentistry Journal 2022: 10 (11): 206.
- Leite, F. R. M., Lopez, R., Nascimento, G. G. Effect of smoking exposure on nonsurgical periodontal therapy: 1-year follow-up. AADOCR. 2022; 102 (3).
