Breytingar á hormónagildum í tíðahringnum, á meðgöngu og við tíðahvörf geta aukið hættuna á vandamálum í munni, tönnum eða tannholdi hjá konum. Vönduð tannburstun og notkun tannþráðar ásamt reglulegum heimsóknum til tannlæknis styðja við munnheilsu og vellíðan allra. Bakteríudrepandi Lumoral-meðferðin kemur í veg fyrir að munnsjúkdómar myndist, jafnvel á æviskeiðum sem geta reynt á munnheilsu kvenna.
Þegar hormónagildi breytast getur tannholdið orðið viðkvæmara. Blæðandi tannhold er algengt hjá konum, sérstaklega á meðgöngu, þegar ónæmiskerfi líkamans er næmara en venjulega. Það getur leitt til tannholdssjúkdóma – í versta falli tannvegsbólgu (parodontitis), sjúkdóms í stoðvef tannanna. Samkvæmt rannsóknum eru um 40 % barnshafandi kvenna með einhvers konar tannvegsbólgu. Orsök tannvegsbólgu er oftast ófullnægjandi munnhirða, sem leiðir til þess að tannsýkla safnast fyrir og harðnar á yfirborði tannanna. Regluleg og vönduð tannburstun ásamt notkun tannþráðar dregur úr hættu á ertingu og blæðingu í tannholdi, líka á meðgöngu, með því að fjarlægja tannsýkluna sem safnast á yfirborð tannanna. Jafnvel bestu rafmagnstannburstar fjarlægja aðeins um 60 % af skaðlegu bakteríunum í tannsýklu. Bakteríudrepandi Lumoral-meðferðin vinnur á faldri tannsýklu sem eftir situr og veitir munnheilsunni aukinn stuðning á öllum æviskeiðum konunnar.
Liggja hormónasveiflur að baki munnsjúkdómum?
Hormónagildi hækka og lækka í tíðahringnum. Við egglos og nokkrum dögum áður en blæðingar hefjast getur hækkað prógesterón valdið bólgu í tannholdi, roða og blæðingu við tannburstun. Hormónagetnaðarvarnir hafa einnig áhrif á magn estrógens og prógesteróns í líkamanum, sem getur valdið auknu næmi og blæðingu í tannholdi.
Hormón geta einnig haft áhrif á það hvernig vefir munnsins gróa eftir til dæmis tanndrátt eða aðrar tannlæknismeðferðir. Ef draga á úr þér tönn er mikilvægt að segja tannlækninum frá öllum lyfjum sem þú tekur, þar á meðal getnaðarvörnum.
Meðganga krefst sérstaklega vandaðrar munnhirðu
Vegna hormónabreytinga á meðgöngu verður munnvatnið súrara og mótstaða líkamans gegn tannsýklu minnkar. Því er vönduð munnhirða mikilvæg á meðgöngu, jafnvel þótt tannburstun geti orðið erfið. Ef sterk lykt eða bragð af tannkremi veldur ógleði getur hjálpað að skipta yfir í aðra tegund tannkrems. Morgunógleði, sem oft fylgja uppköst, getur haft áhrif á glerunginn vegna magasýrunnar sem kemur upp í munninn. Brjóstsviði, sem er algengur á meðgöngu, slítur einnig glerungnum. Til að fyrirbyggja tannskemmdir vegna uppkasta og brjóstsviða er gott að nota xýlítól reglulega og skola munninn með vatni eftir uppköst til að lágmarka sýruskemmdir. Ef þú ert barnshafandi ættir þú að segja tannlækninum frá því. Tannlæknirinn getur mælt með tíðari tannhreinsun á meðgöngunni til að draga úr hættu á tannholdsbólgu. Vönduð munnhirða getur einnig fyrirbyggt tannvandamál tengd hormónum og jafnvel tannmissi. Mikilvægt er að muna að góð munnhirða á meðgöngu er líka nauðsynleg fyrir heilsu barnsins. Rannsóknir sýna að tannvegsbólga (parodontitis) getur tengst fyrirburafæðingu og lágri fæðingarþyngd. Eindregið er mælt með bakteríudrepandi Lumoral-meðferð á meðgöngu, þar sem hún hjálpar verðandi móður að hugsa um munnheilsu bæði sína og ófædda barnsins.
Hvernig hafa tíðahvörf áhrif á munnheilsu kvenna?
Margar konur finna fyrir verkjum eða sviða í munni á meðan eða eftir tíðahvörf. Slímhúðin getur orðið aum og sár geta myndast, auk þess sem bragðskynið getur breyst. Við tíðahvörf minnkar estrógenframleiðsla verulega, sem hefur áhrif á munnheilsuna þar sem munnvatnsframleiðsla minnkar líka. Munnvatn ver tennurnar gegn skemmdum, og án nægs munnvatns verða tennurnar berskjaldaðri fyrir tannskemmdum. Auk þess getur jafnvel lítið magn af tannsýklu leitt til tannholdsbólgu vegna veiklaðra varna tannholdsins af völdum hormónabreytinga. Munnþurrkur er algengara vandamál hjá konum vegna hormónasveiflna, og ástandið versnar oft vegna sjúkdóma eða lyfja sem eru algeng við tíðahvörf. Eftir tíðahvörf eykur lágt estrógengildi hættuna á beinþynningu, sem getur líka leitt til hraðari þróunar tannholdssjúkdóma. Lítil beinþéttni eykur einnig líkur á tannmissi. Með hækkandi aldri eykst líka þörfin fyrir tannplanta, einkum hjá sjúklingum sem hafa fengið meðferð við tannvegsbólgu. Til að tryggja endingu tannplanta þarf heilbrigt tannhold og bein í andlitinu. Vönduð munnhirða er því forsenda góðs árangurs með tannplanta, þar sem hættan á bólgu umhverfis tannplanta (peri-implantitis) er áfram til staðar. Regluleg bakteríudrepandi meðferð, eins og Lumoral, getur hjálpað til við að fyrirbyggja þetta ástand.
***
Viltu vita meira um efnið? Hér eru nokkrar spurningar um munnheilsu kvenna sem gætu vaknað við lestur bloggsins.
Hversu algengir eru fylgikvillar tengdir munnheilsu við hormónameðferð?
Fylgikvillar tengdir munnheilsu við hormónameðferð vegna einkenna tíðahvarfa geta verið nokkuð algengir. Þeir geta meðal annars verið bólga í tannholdi, erting í slímhúð, munnþurrkur og tannskemmdir. Mikilvægt er að ræða hugsanlega áhættu og meðferðarúrræði við lækninn þinn meðan á hormónameðferð stendur.
Hvernig hafa næring og mataræði áhrif á munnheilsu kvenna á mismunandi æviskeiðum?
Næring og mataræði hafa veruleg áhrif á munnheilsu kvenna á mismunandi æviskeiðum. Rétt næring styður við heilbrigði tanna og tannholds, styrkir beinin og hjálpar til við að fyrirbyggja munnsjúkdóma. Einkum á meðgöngu og eftir tíðahvörf skiptir hollt mataræði sköpum fyrir góða munnheilsu.
Hvaða aðferðir reynast best til að viðhalda munnheilsu kvenna með sérstök heilsufarsvandamál, svo sem sykursýki eða hjarta- og æðasjúkdóma?
Til að viðhalda munnheilsu kvenna með sérstök heilsufarsvandamál eins og sykursýki eða hjarta- og æðasjúkdóma er mikilvægt að sinna reglulegri munnhirðu, þar á meðal daglegri tannburstun með flúortannkremi og hreinsun milli tanna með tannþræði eða millitannaburstum. Hollt mataræði og reglulegt eftirlit hjá tannlækni skipta einnig sköpum. Auk þess er mikilvægt að fylgja ráðleggingum læknisins og meðhöndla undirliggjandi sjúkdóma á réttan hátt.
Lumoral-meðferð getur veitt munnheilsunni aukinn stuðning, sérstaklega við aðstæður þar sem munnheilsan á undir högg að sækja, eins og á meðgöngu eða eftir tíðahvörf. Hún er hluti af heildstæðri munnhirðu sem miðar að því að halda bakteríum í skefjum og viðhalda munnheilsu á ólíkum æviskeiðum.
Lumoral er bakteríudrepandi meðferð sem hjálpar til við að fyrirbyggja munnsjúkdóma og efla munnheilsu. Verkunarmáti hennar byggir á ljósvirkri meðferð, þar sem samspil ljóss og ljósnæms efnis drepur bakteríur.
Hvernig hafa sálrænir þættir eins og streita eða kvíði áhrif á munnheilsu kvenna á mismunandi æviskeiðum?
Sálrænir þættir, svo sem streita og kvíði, geta haft áhrif á munnheilsu kvenna á mismunandi æviskeiðum með því að auka hættu á bitvandamálum, gera erfiðara að sinna reglulegri munnhirðu og auka hættu á heilsufarsvandamálum eins og tannholdsbólgu og tannskemmdum. Streita og kvíði geta einnig haft áhrif á mataræði og næringu, sem getur gert munnheilsuna verri.
Bitvandamál tengd streitu, eins og tannagnístur, geta leitt til tannslits, vöðvaspennu í kjálkalið og höfuðverkja. Bitvandamál geta einnig haft áhrif á stöðu tannanna og bitið, sem getur aukið hættu á vandamálum í munni og kallað á meðferð hjá tannlækni. Að ná tökum á streitu og kvíða getur hjálpað til við að draga úr bitvandamálum og viðhalda betri munnheilsu.
heimildir
Srinivas SK, Parry S. Periodontal disease and pregnancy outcomes: time to move on? J Womens Health (Larchmt). 2012 Feb;21(2):121-5. doi: 10.1089/jwh.2011.3023. Epub 2011 Oct 12. PMID: 21992584; PMCID: PMC3270055.
Suri V, Suri V. Menopause and oral health. J Midlife Health. 2014 Jul;5(3):115-20. doi: 10.4103/0976-7800.141187. PMID: 25316996; PMCID: PMC4195183.
